‘Vrijwilligers­werk helpt om mijn werk beter te doen’  

'Samenwerking stopt niet als het project stopt'

Naomi van Stapele, programmaleider Klimaatrechtvaardigheid als sociale opgave:

Afbeelding

‘Sinds 1990 ben ik verbonden aan Mathare, een informele buurt in Nairobi. Ik was toen nog heel jong. Rond de eeuwwisseling ben ik bewonersinitiatieven gaan ondersteunen met subsidieaanvragen, rapportages, projectontwikkeling en evaluatie. Ook help ik politiegeweld documenteren voor een database waarmee rechtszaken worden voorbereid. Inmiddels gaat het werk daar ook over overstromingen en over hoe de overheid langs de rivier illegaal sloopt en bewoners verplaatst.

Dat is precies waar mijn programma bij Movisie over gaat: de lasten van klimaatverandering en van klimaatbeleid komen terecht bij dezelfde huishoudens die al met armoede, politiegeweld en uitsluiting te maken hebben. Dat ik dit onbetaald blijf doen, hoort bij mijn verantwoordelijkheid als formele onderzoeker. Onderzoek en samenwerking stoppen niet als een project stopt, zeker niet waar relaties de basis van kennis zijn.

Wat ik vanuit Movisie meebreng, is mijn netwerk, toegang tot Europese consortia en de taal waarin de kennis en het werk van bewoners verstaanbaar worden voor instellingen en fondsen. Wat ik terugneem is groter: inzicht in wat ervaringskennis is en kan, en in wat gemeenschapskracht doet. In Mathare organiseren bewoners zelf hun onderzoek, hun rechtszaken en hun voorzieningen. Met eigen onderzoek dwongen buurtcomités daar besluiten af over riolering, een weg en een openbare school. Daar kunnen we in Nederland veel van leren.’

‘Contact met mensen die niet op mij lijken’

Olaf Stomp, senior-communicatieadviseur:

Afbeelding

‘Het ging knagen bij me. Goed, Movisie vervult een maatschappelijke functie als kennisinstituut. Maar ik mis hier op de veertiende verdieping – en in mijn dagelijks leven – laat ik eerlijk zijn – contact met mensen die niet op mij lijken. Mensen die niet in mijn hoogopgeleide bubbel zitten, zoals dat tegenwoordig heet.

Daarom ben ik gaan koken bij Buurtbuik. Dat doe ik een woensdagmiddag en -avond per maand. Locatie: Enik herstelacademie in Utrecht. BuurtBuik redt voedsel van verspilling door eten op te halen bij supermarkten en groenteboeren en het te delen met buurtbewoners. Buurtbewoners komen bijeen, helpen elkaar een handje en redden voedsel van de afvalbak.

Samen met andere vrijwilligers en buurtgenoten halen we eten op en koken er gezamenlijk een gratis en gezonde maaltijd van. Best een uitdaging: we weten immers nooit wat de opbrengst van de dag zal zijn. Maar altijd staat er weer een heerlijk voorgerecht, hoofdgerecht en nagerecht op tafel. Als het eten klaar is, is iedereen die wil welkom om aan tafel aan te schuiven. En hoewel ik koken leuk vind - zonder een culinaire topper te zijn; om dat laatste gaat het me vooral: de gesprekken aan tafel met buurtbewoners, vooraf, bij het koken en na afloop. Communiceren kan ik immers wel, dat doe ik bij Movisie ook.’

‘We moeten ons meer bewust zijn van die onrechtvaardigheid’

Sonja van Rooijen, senior projectleider team Leren professionaliseren:

Afbeelding

‘Het toeslagenschandaal sleept zich maar voort en nog steeds zijn gedupeerde mensen niet (voldoende) gecompenseerd. Daarom ben ik in 2025 vrijwilliger geworden bij de Stichting Gelijkwaardig Herstel, om mij in te zetten als ‘schrijvend luisteraar’. Via de coördinator van Gelijkwaardig Herstel kwam ik in contact met een vrouw van middelbare leeftijd. Zij vertelt haar verhaal en ik leg haar feitenrelaas vast op papier. Verleden, heden, toekomst. Niet alleen de feiten, maar vooral ook wat het teweegbrengt als je plotsklaps beschuldigd wordt van fraude, de verlammende stress die je voelt en de impact op je gezin. Je hele toekomst ligt aan duigen en spaargeld wordt opeens ingeruild voor schuldaflossing.

Ik ben een paar keer bij haar thuis geweest, een te klein bovenhuis voor een gezin met vier drukke kinderen. Ze vertelde dat ze vroeger als opgeleide moslima een prettig leven leidde en dat ze 28 uur per week werkte. Het gezin zou verhuizen naar een grotere woning, maar de affaire gooide roet in het eten. Het koopcontract werd ontbonden en ze woont nog steeds op de bovenwoning. Haar ongeloof en bitterheid dat dit haar kon overkomen in een vrij land als Nederland is voelbaar terwijl zij vertelt.

Mijn feitenrelaas wordt gebruikt om gedupeerde mensen te compenseren. En ik vind het belangrijk om deze verhalen naar buiten te brengen en te vertellen aan vrienden en collega’s. Niet wát er precies is gebeurd, maar dát het je zomaar gebeuren kan, ook in Nederland. Die onrechtvaardigheid, daar moeten we ons meer van bewust zijn.’

‘Beleid en praktijk dichter bij elkaar brengen’

Jessica de Ruijter, projectleider team Participeren naar vermogen:

Afbeelding

‘Naast mijn werk bij Movisie ben ik betrokken bij de Blauwe Paraplu in Amersfoort. Ik was medeoprichter van de coöperatie Blauwe Paraplu, waar mensen met behoud van uitkering kunnen ondernemen en hun talenten kunnen inzetten. Later is daar een stichting naast ontstaan, zodat mensen op verschillende manieren kunnen meedoen naar vermogen. Tegenwoordig ben ik bestuurslid van deze stichting.

Ik heb me hiervoor ingezet omdat ik ervan overtuigd ben dat iedereen iets te bieden heeft. Soms hebben mensen vooral ruimte, vertrouwen en een passende omgeving nodig om hun mogelijkheden te ontdekken.

Mijn werk bij Movisie en mijn vrijwilligerswerk versterken elkaar. In mijn werk houd ik mij bezig met de vraag hoe mensen kunnen meedoen op een manier die bij hen past. Tegelijkertijd brengen de ervaringen uit de Blauwe Paraplu mij waardevolle inzichten in de praktijk van mensen die vaak tussen systemen in vallen. Die ervaringen helpen mij om mijn werk bij Movisie beter te doen en beleid en praktijk dichter bij elkaar te brengen.

Vrijwilligerswerk is voor mij een belangrijke kracht in de samenleving. Het brengt mensen met elkaar in contact, vergroot de betrokkenheid bij elkaar en maakt initiatieven mogelijk die anders niet van de grond komen.’
 

Portretfoto's Fred Tigelaar