Een veilig vangnet is belangrijk

Jean (61) komt nu zo’n 7 jaar bij Pluspunt in Rotterdam, waar mensen dagbesteding of een leerwerktraject kunnen volgen. Bij Pluspunt ligt de nadruk op kunst en het maken van eigen creaties, maar er is ook een fietsenmakerij en een keuken. Jean helpt graag in de keuken en voelt zich er thuis. Toch was hij op een gegeven moment toe aan iets nieuws.

‘Ik wilde meer uitdaging,’ vertelt Jean*. ‘Bij de dagbesteding is er weinig druk. Dat is fijn, maar ik wil bezig zijn, iets betekenen, wat meer verdienen en een plek vinden waar ik tot mijn pensioen kan blijven werken.’ Vooral werk in de horeca, catering of een bakkerij spreekt hem aan. Samen met zijn begeleider en jobcoach Anna Hoefnagels ging hij op zoek naar een volgende stap.

Van dagbesteding naar beschut werk

Via werkcentrum Pluspunt kwam Jean terecht bij de Bakkerswerkplaats, een sociale onderneming en bakkerij in Rotterdam. Daar kunnen mensen ontdekken waar hun talenten liggen, ervaring opdoen met werk en onderzoeken welke begeleiding zij nodig hebben. Het werk beviel Jean goed. Hij voelde zich er op zijn plek en kon zich verder ontwikkelen.

Daarom werd na een halfjaar een indicatie voor beschut werk aangevraagd. Met zo'n indicatie kan iemand betaald werken met passende begeleiding op de werkplek. Voor Anna is dit precies waar Simpel Switchen om draait: samen onderzoeken wat iemand wil en kan, en vervolgens organiseren wat daarvoor nodig is. ‘Jean had een plek gevonden waar hij zich prettig voelde en waar hij zich verder kon ontwikkelen,’ vertelt Anna. Het leek een mooie stap vooruit.

‘Als organisaties niet goed op elkaar aansluiten, heeft dat direct invloed’

Waar liep het vast?

Toch verliep het traject anders dan gehoopt. Het regelen van een contract voor beschut werk kostte meer tijd dan verwacht. In Rotterdam vindt beschut werk vaak plaats via ontwikkelbedrijf Rotterdam Inclusief. Voor een beschutte werkplek bij de Bakkerswerkplaats moest daarom worden uitgezocht hoe dit georganiseerd kon worden. Terwijl die afspraken nog werden uitgewerkt, sloot de locatie waar Jean werkte. Daarmee verdween ook de werkplek die zo goed bij hem paste.

Jean probeerde vervolgens een andere werkplek bij een supermarkt. Dat bleek geen succes. ‘Ik moest vooral losse klusjes doen,’ vertelt hij. Ook Anna zag dat het niet goed aansloot. ‘Het was geen volwaardige functie. Bovendien bleek de supermarktmanager niet op de hoogte van zijn komst. Voor Anna was dat een belangrijk leermoment. ‘Dan merk je hoe belangrijk goede afstemming achter de schermen is. Als organisaties niet goed op elkaar aansluiten, heeft dat direct invloed op iemand die juist een stap vooruit wil zetten.’

Een veilig vangnet

Tijdens Jeans zoektocht bleef zijn plek bij Pluspunt behouden. Ook zijn uitkering bleef doorlopen. Daardoor kon hij terugvallen op een vertrouwde omgeving toen de werkplekken niet bij hem pasten. Jean kon actief blijven in de catering van Pluspunt, onder de mensen blijven en ondertussen verder zoeken naar werk dat beter aansloot bij zijn wensen. Juist die mogelijkheid om iets nieuws te proberen zonder alles kwijt te raken, geeft hem de rust om verder te zoeken. Zo'n veilig vangnet is voor veel mensen een belangrijke voorwaarde om een volgende stap te durven zetten.

‘Het maakte duidelijk wat hij wél zocht: afwisselend werk, contact met mensen en een plek waar hij zich onderdeel voelt van een team.’

Beschut werk en doelgroepenregister

Beschut werk is bedoeld voor mensen die alleen in een aangepaste en beschermde werkomgeving kunnen werken, met intensieve begeleiding. Een gemeente kan hiervoor via het UWV een indicatie aanvragen. Werken gebeurt vaak bij een werkontwikkelbedrijf maar kan ook bij een andere werkgever. Iemand die beschut werk doet, verdient het minimumloon of meer. Werkgevers kunnen voor mensen die beschut werken loonkostensubsidie aanvragen bij de gemeente.
Het doelgroepenregister (banenafspraak) is een landelijke registratie van mensen met een arbeidsbeperking die kunnen werken bij een reguliere werkgever, maar daarbij ondersteuning nodig hebben. Werkgevers kunnen gebruikmaken van regelingen zoals loonkostensubsidie en begeleiding. Gemeenten krijgen financiële middelen om de begeleiding voor mensen te betalen.

Van beschut werk naar doelgroepenregister

Omdat de werkplek bij de Bakkerswerkplaats wegviel, gingen Jean en Anna opnieuw op zoek naar een passende plek. Daarbij bleek de eerder aangevraagde indicatie voor beschut werk minder goed aan te sluiten op de mogelijkheden die Jean wilde verkennen. Daarom kozen zij een andere route: het doelgroepenregister. Via deze regeling kreeg Jean een breder aanbod van werkgevers en werkplekken.

‘Om dat voor elkaar te krijgen, moest Jean eerst opnieuw beoordeeld worden,’ vertelt Anna. ‘Hij had net een indicatie voor beschut werk gekregen, dus ik heb een nieuwe arbeidsbeoordeling aangevraagd. Gelukkig verliep de overstap naar het doelgroepenregister vrij soepel.’

Voor de inschrijving in het doelgroepenregister werd allerlei medische informatie opgevraagd. ‘Dat vond ik vreemd en eigenlijk ook niet nodig,’ zegt Anna. ‘Bij de aanvraag voor beschut werk was die informatie ook niet nodig. Gelukkig kwam de inschrijving in het doelgroepenregister rond, na een goed gesprek met de arbeidsdeskundige. Het helpt dat er in Rotterdam een maandelijks casusoverleg is waar gemeente, UWV en zorgorganisaties samen komen. Daardoor zijn de lijnen kort en weten ze elkaar snel te vinden als er iets uitgezocht of opgelost moet worden.

Via een vacaturekrant voor mensen in het doelgroepenregister kwam Jean op nieuwe werkplekken terecht. Zo liep hij een dag mee bij een organisatie die lunch verzorgt voor bedrijven. Jean: ‘Dat vond ik niet leuk. Het bleek vooral inpakwerk en de locatie zat ergens achteraf in de polder’.

Toch was dit een leerzame ervaring. Het maakte duidelijk wat hij wél zocht: afwisselend werk, contact met mensen en een plek waar hij zich onderdeel voelt van een team. Dat vond hij uiteindelijk bij een bakkerij in Rotterdam. Jean begon met een proefperiode. Die beviel aan beide kanten zo goed dat hij inmiddels een contract voor zes maanden heeft.

‘Daar kan ik van alles doen,’ vertelt hij enthousiast. ‘Helpen in de winkel, bestellingen rondbrengen en producten afwerken. Dat maakt het werk leuk en afwisselend.’ Ook de begeleiding krijgt inmiddels een nieuwe vorm. Op de werkplek heeft Jean een jobcoach en Anna draagt haar rol stap voor stap over.

‘Ik wil gewoon iemand die me begeleidt. En collega's waarmee je kunt praten.’

Wat leren we van Jean?

Ook het verhaal van Jean laat zien dat ontwikkeling zelden een rechte lijn is. Tegelijkertijd laat de zoektocht van Jean zien hoe belangrijk een veilig vangnet, goede begeleiding en samenwerking tussen organisaties zijn. Onder die voorwaarden ontstaat ruimte om te experimenteren en opnieuw te kiezen.

Voor Jean is het uiteindelijk simpel. Hij wil een plek waar hij zich prettig voelt, iets kan bijdragen en contact heeft met collega's. ‘Ik wil geen geestdodend werk,’ zegt hij met een glimlach. ‘En geen bazige baas. Gewoon iemand die me begeleidt. En collega's waarmee je kunt praten. Over het weer, over de politiek, over van alles.’

Misschien is dat wel de belangrijkste les uit zijn verhaal. Mensen zetten niet alleen stappen vanwege een uitkering, indicatie of contract. Ze zetten stappen omdat ze zich willen ontwikkelen, zij willen ergens bij horen en meedoen.

Jean was één van de twintig deelnemers die we volgden. Lees in het vorige artikel wat al die twintig routes ons leren.

* De personen op de foto staan los van de inhoud van dit artikel.